KOSMICZNE WYZWANIE
Zalecana apertura na ten miesiąc:

Cel	Typ	RA	Dec	Gwiazdozbiór	Jasność [mag]	Rozmiary
IC 342	Galaktyka	03h46,5m	+68°06,5'	Żyrafa	8,4	22'x21'

Ukryta za pyłowymi obłokami Drogi Mlecznej, IC 342 wynagradza cierpliwość, ciemne niebo i wytrwałość. Tę zamaszystą galaktykę spiralną w gwiazdozbiorze Żyrafy (Camelopardalis) łatwo przeoczyć, ponieważ leży blisko płaszczyzny galaktycznej, gdzie gwiazdy pierwszego planu i mgły międzygwiezdne tłumią jej blask. Jednak dla tych, którzy są gotowi na jej poszukiwania, uosabia ona piękno warte wysiłku.

IC 342 została odkryta w 1892 roku przez angielskiego amatora Williama Fredericka Denninga, bardziej znanego ze swoich badań nad kometami. Później zyskała przydomek "Ukryta galaktyka", co trafnie opisuje coś tak dużego, a jednocześnie tak ulotnego. Gdyby nie zasłona z pyłów Drogi Mlecznej, IC 342 mogłaby dołączyć do panteonu najpiękniejszych galaktyk północnego nieba, u boku M33 i M81.

Z astrofizycznego punktu widzenia IC 342 to spiralna z poprzeczką o średnicy około 75000 lat świetlnych leżąca w odległości około 10 milionów lat świetlnych. Jej ramiona są pokryte żarzącymi się chmurami wodoru i nowo narodzonymi niebieskimi gwiazdami, co jest charakterystyczną oznaką aktywnego procesu gwiazdotwórczego. Artykuł opublikowany w Astronomy & Astrophysics w 2023 roku ujawnił niezwykle bogate zasoby gazu molekularnego w jej centralnej części. Praca zatytułowana A Sensitive, High-Resolution, Wide-Field IRAM NOEMA CO(1-0) Study of IC 342 dostępna jest bezpłatnie na stronie aanda.org.

IC 342 leży nieco ponad 3° na południe od Gamma Camelopardalis. Aby więc znaleźć nasz cel, najpierw musisz namierzyć jej niewyraźny gwiazdozbiór! Najłatwiej to zrobić biorąc za punkt odniesienia Kasjopeję. Wyobraź sobie linię łączącą gwiazdy Ruchbah (Delta Cassiopeiae) i Epsilon Cassiopeiae, a następnie przedłuż ją o 13° w kierunku północno-wschodnim, mijając po drodze gwiazdę Iota Cas, aż do gwiazdy Gamma Cam o jasności 5 magnitudo. Wskazówką, że jesteś we właściwym miejscu, jest łatwy optyczny układ podwójny złożony z Gammy oraz gwiazdy 54 Cam o jasności 5 magnitudo. Od Gammy przesuń się 3° na południe, używając okularu dającego niskie powiększenie i szerokie pole widzenia. Kontynuuj mijając 69 i 79 Cam (oddalone od siebie o 11') do szerszej pary 62 i 80 Cam (oddalonych od siebie o 43'). Galaktyka leży około pół stopnia na południe od nich. Szukaj rozległej, słabej plamki, której jasność nieco wzrasta ku środkowi. Wykorzystaj metodę zerkania i delikatne przesuwanie kadru, aby oddzielić ją od zatłoczonego tła Drogi Mlecznej. Może zauważysz również linię z 6 gwiazd o jasności od 11 do 12 magnitudo, rozciągającą się na 5' w południowo-zachodniej części spiralnego dysku galaktyki.

Chociaż jej jasność całkowita wynosi około 8,4mag, światło IC 342 rozlewa się po szerokim dysku zaniżając jasność powierzchniową. Na niebie podmiejskim jest prawie niewidoczna, jej delikatna poświata jest tłumiona przez jasność nieba i zamglenie. Pod ciemnym, przejrzystym niebem 6-calowy (15 cm) teleskop pokazuje dużą, rozmytą owalną poświatę, która delikatnie jaśnieje ku środkowi. Rdzeń wydaje się nieco skoncentrowany, otoczony delikatnym, mglistym halo, które nierównomiernie zanika w tle. Przez teleskop o średnicy 8-10 cali (20-25 cm) galaktyka zyskuje teksturę. Uważne spojrzenie zerkaniem ujawnia cętkowaną, nierówną powierzchnię i pierwsze ślady ziarnistego wzoru spirali, przypominającego słabe pociągnięcia pędzla okrążające jądro. Rdzeń staje się bardziej wyraźny, a przy odrobinie cierpliwości na dysku dostrzeżesz subtelną asymetrię. Instrument o średnicy 12-14 cali (30-35 cm) pod bardzo ciemnym niebem zaczyna wydobywać słabe ramię rozciągające się na północ, podczas gdy przeciwna strona galaktyki wydaje się nieco obcięta przez pasma pyłu. W teleskopie o średnicy 16 cali (41 cm) lub większej, IC 342 naprawdę ożywa. Jej mało kontrastowe ramiona spiralne stają się szerokimi, niejednolitymi mglistymi łukami, wijącymi się od jasnego centrum. W najlepsze noce doświadczeni obserwatorzy mogą dostrzec kilka osadzonych wzdłuż ramion węzłów. Są to prawdopodobnie obszary gwiazdotwórcze, świecące przez zasłaniający je pył Drogi Mlecznej.

Podejmij tegomiesięczne wyzwanie i spróbuj wyśledzić IC 342, a następnie podziel się swoimi obserwacjami na forum dyskusyjnym tego artykułu.