Nie trzeba sięgać granic możliwości rozdzielczych swojego teleskopu by podziwiać te piękne gwiazdy. Tu znajdziecie nieco propozycji dostępnych dla małych teleskopów i mam nadzieję wciąż tę listę powiększać.

Wszystkie poniższe obserwacje wykonane zostały w warunkach "balkonowych" popularnym EDkiem Sky-Watchera 80mm f=600mm f/7,5 (test1/test2) powieszonym na montażu Alt-Az Vixen Porta (recenzja) z zestawem okularów:

Pentax XW 20mm
Pentax XW 14mm
Pentax XW 7mm
Celestron Ultima barlow 2x APO
soczewka z barlowa achro Vixen 2x dająca krotność ok. 1,6x
Vixen zoom LV 8-24mm

"Dostępność" gwiazd mam dość ograniczoną ze względu na położenie balkonu - północ/północny-zachód. W wyborze układów pomaga mi strona z wyszukiwarką bazy SAC: http://www.virtualcolony.com/sac/star-search-form.html i Pocket Sky Atlas (recenzja) z którego wybieram gwiazdki oznaczone jako podwójne nie znając separacji :) Zabawa przednia.

Katalogowe oznaczenia gwiazd podwójnych/wielokrotnych:
STF (Σ) Struve, F.G.W.
STT (OΣ) Struve, Otto
h Herschel, J.



Obserwacje z nocy 1/2.07.2008

Ostatnie noce mimo, że jasne, były niezłe seeingowo co zmobilizowało mnie do pobuszowania ED80 po układach podwójnych i wielokrotnych. Trafiłem na kilka wspaniałych układów:

Σ 1835 (Boo) 5,1mag+6,6mag 6,1"
ksi Boo 4,7mag+7mag 6,3"
pi Boo 4,9mag+5,8mag 5,6"
zeta CrB 5,1mag+6mag 6,3"
ro Her 4,6mag+5,6mag 4,1"
kappa Her 5,3mag+6,5mag 28,4"
delta Ser 4,2mag+5,2mag 3,9"
jota Cas 4,6mag+6,9mag 2,5" + 8,4mag 7,2"
eta Per 3,8mag+8,5mag 28,3"
sigma CrB 5,6mag+6,6mag 7,2"
jota Boo 4,9mag+7,5mag 38"

I zahaczyłem też bardziej znane:

alfa CVn (Cor Caroli) 2,9mag+5,5mag 19,4"
alfa UMi (Polaris) 2mag+9mag 18,4"
epsilon Boo (Izar) 2,5mag+4,9mag 2,8"
zeta UMa (Mizar) 2,3mag+4mag 14,4"
alfa Her (Ras Algethi) 3,5mag+5,4mag 4,7"
epsilon1 Lyr 5mag+6,1mag 2,6"
epsilon2 Lyr 5,2mag+5,5mag 2,3"

Wszystkie z łatwością rozbite ED80 z okularkiem XW7mm @86x. Izara i Epsilony Lutni rozbiłem przy pow. ok. 136x (XW7 z nakręconą soczewką od barlowa x2). Przy 86x było widać podwójność, natomiast brakowało nieco do 100% separacji.

Obserwacje z nocy 5.07.2008

STF 1932 (CrB) 7,3mag+7,4mag 1,6"
44 Boo 5,3mag+6,2mag separacja od 1,2" do 2,4"

Obydwie @136x, potwierdzone @171x.

Co do 44 Boo ciężko znaleźć aktualne dane o separacji. Wg mnie to raczej poniżej 2", ale spróbuję poszukać.
EDIT: Znalazłem w miarę aktualne dane 44 Boo: 1,9".

Obserwacje z nocy 14.08.2008

Polecam 70 Ophiuchi - piękną podwójną o obecnej separacji ok. 4,5".

Tu nieco więcej informacji: http://www.astro.uiuc.edu/~kaler/sow/70oph.html
Nie dość, że to bliski nam układ gwiazd to jeszcze o dość krótkim okresie obiegu.

Obserwacje z nocy 2.10.2008

Kolejna sesja balkonowa. Krótka bo ziąb straszny. Idzie zima - z balkonu widać już Orła, Strzałę, a Lutnia chyli się ku północnemu zachodowi... W zenicie króluje Cefeusz - na razie niedostępny.

Orzeł
STF 2613 7,6mag+7,8mag 3,9"
STF 2644 6,8mag+7,1mag 2,8"
Obydwie rozdzielone @136x

Strzała
zeta Sge 5,5mag+9,0mag 8" (trzeba się przyjrzeć żeby dostrzec niepozorny składnik B)
Gwiazdka blisko M71 - ciekawe czy ktokolwiek przyjrzał się jej z bliska jako podwójnej? Wątpię, a pewnie często przelatuje przez pole widzenia w drodze do M71

Łabędź
STF 2609 6,9mag+7,6mag 2,1" (wstępne niepełne rozdzielenie @136x, pełne @171x)
STT 437 6,6mag+7,7mag 1,9" (wstępne niepełne rozdzielenie @86x, pełne @136x)

Próbowałem przymierzyć się do Kasjopei - STF 3057 i STF 3062, ale nie udało mi się jednoznacznie ich rozdzielić. Ślizgają się na krawędzi dachu i ciepło murów skutecznie uniemożliwia wyostrzenie.

Obserwacje z nocy 2/3.01.2009 (Jeziory Wielkie - Synta 200/1200)

Tylko jeden wpis. Natknąłem się na przepiękny, szeroki układ h 3945 w czasie poszukiwań słabych gromad otwartych w Wielkim Psie. Na północ od gromady NGC2362 (Small Wonders) skupionej wokół nomen-omen podwójnej tau CMa. Od razu skojarzył mi się z Albireo i z Grzegorzem nazwaliśmy go "zimowym Albireo", po czym okazało się, że ta nazwa przylgnęła już do tego układu dużo wcześniej (NSOG, CloudyNights). Polecam tę gwiazdkę! Składnik A jest pomarańczowy, składnik B biało-niebieski.

h 3945 4,8mag+6,8mag 26,6"
Pięknie się prezentuje @60x oraz @86x

Obserwacje z nocy 9.02.2009

Krótka sesja z fatalnym zasięgiem z powodu pełni Księżyca. Pogoda nie rozpieszcza więc trzeba łapać chwile rozpogodzeń.

Dwa szerokie układy w Woźnicy przy granicy z Bykiem:
STF 753 (26 Aur) 5,5mag+8,0mag 12,4" (składnik A wyraźnie jaśniejszy, B pojawia się po skontrastowaniu tła)
STF 764 6,8mag+7,4mag 26,0" (ładna szeroka parka o bardzo podobnych jasnościach składników)
Obydwie rozdzielone już @43x

Obserwacje z nocy 30/31.03.2009 (Jeziory Wielkie - ED80/600)

54 Leo 4,5mag+6,3mag 6,5" rozbita @86x (ledwo @43x)
jota Leo 4,0mag+6,7mag 1,9" rozdzielona @171x, składnik B na krążku dyfrakcyjnym
kappa Gem 3,6mag+8,1mag 7,1" rozdzielona @86x, potwierdzona (@171x)
BD+20 1427/6 (Gem) 6,5mag+8,3mag ~27" parka blisko Nu Gem, szeroki układ żółto-niebieski, łatwy @43x
jota Cnc 4,2mag+6,6mag 30,5" przepiękna dwukolorowa para, szeroka @43x, żółto-niebieska
zeta Cnc 5,6mag+6,0mag 6,0" piękna parka @86x
nu UMa (wzięta omyłkowo za ksi UMa) 3,5mag+10,1mag 7,0" łatwa @86x, składnik B bardzo słaby
STF 1687 (Com/Blisko M64) 5,1mag+9,1mag 28,7" łatwa @43x, składnik B bardzo słaby
24 Com 5,2mag+6,7mag 20,3" parka @43x, żółto-niebieska, w niemal bezgwiezdnym polu
STF 1669 (Crv/poniżej M104) 6,0mag+6,1mag 5,4" ciekawy układ @86x, składniki o niemal identycznej jasności, wstępnie rozbita @43x

Obserwacje z nocy 24.04.2009 (22:00-23:30)
sucho, +9^oC, lekki wiatr, ED80 + zoom LV 8-24mm + barlow x2 Cel. Ultima

Nie mogłem zaprzepaścić takiego nieba, chociażby na balkonie. Zza winkla wychodzi już umowna granica pomiędzy niebem zimowym a wiosennym, Rak w idealnej pozycji do obserwacji, Lew już niedługo. Sesja bardzo obfita dzięki CDSA - praca z tym atlasem to czysta przyjemność, dziś skupiłem się na arkuszu nr 8. Wszystkie dane wg CDSA.

Rak
57 Cnc 6,1mag+6,4mag 1,5" (@150x widoczna jako "orzeszek", fasolka z wcięciami pośrodku, chyba dotarłem do kresu możliwości EDka)
sigma⁴ Cnc 6,0mag+8,6mag 4" (składnik B bardzo słaby, wyraźna parka @150x)
STF 1311 6,9mag+7,1mag 7" (rozbita @75x)
fi² Cnc 6,2mag+6,2mag 5" (jw.)
24 Cnc 6,9mag+7,5mag 6" (jw.)
Te trzy ostatnie gwiazdki to niemal bliźniacze parki, o podobnych separacjach i niemal takich samych jasnościach składników.

Ryś
STF 1333 6,6mag+6,7mag 1,9" (rozbita @150x, na granicy separacji)
38 Lyn 3,9mag+6,1mag 2,6" (wyraźna parka @150x, składnik B tonie w blasku A)
STF 1369 7,0mag+8,0mag 24" (szeroki układ, ładny w każdym powiększeniu)
STF 1282 7,6mag+7,8mag 3" (rozdzielona już @75x, dokładnie rozbita @150x, niemal identyczne jasności)

Inne
STF 1374 (LMi) 7,3mag+8,7mag 3" (dość słaby układ, wyraźnie rozbity @150x)
STF 1258 (UMa) 7,5mag+7,8mag 10" (piękna parka @75x)

I klasyk:
gamma Leo (Algieba) 2,4mag+3,6mag 5" (przepiękna pomarańczowo-żółta parka w pow. 100-150x, jedyna z arkusza nr 9 CDSA)

Obserwacje z nocy 23/24.08.2009 (22:00-00:30)
sucho, +13^oC, ED80 + zoom LV 8-24mm + barlow x2 Cel. Ultima, czasem XW14 i XW7
niezły seeing, zepsuł się nieco po północy, Atlas Gwiazd Podwójnych otwarty na mapie nr 11

Her
Σ 2224 6,7mag+10,0mag 8" drugi składnik bardzo słaby (zerkaniem)
Σ 2282 7,4mag+8,4mag 2,5" dość słaby, ciasny układ, ładny, rozbity w 4mm

Lyr
Σ 2351 7,6mag+7,6mag 5" doskonała parka! piękna, idealnie rozbita w 8mm
Σ 2380 7,3mag+8,7mag 25" szeroka,składnik B nieco słabszy, rozbita w całym zakresie 24-8mm
h 1347 7,3mag+9,8mag 27" szeroki układ, jw.
Dawes 9 6,8mag+10,4mag 2,0" niejednoznacznie rozbita w 3,5mm, zerkaniem 50% czasu na krążku dyfrakcyjnym słaby składnik B, do poprawki
Σ 2431 6,2mag+9,6mag 19" składnik B dużo słabszy
Σ 2362 7,5mag+8,7mag 4" dość ciasny, słaby układ, ładny w 8mm
Σ 2372 6,5mag+7,7mag 25" szeroka, ładnie się prezentuje w szerokim polu 24mm
Σ 2390 7,4mag+8,6mag 4" ciasna, ledwo rozbita w 8mm, wyraźnie w 4mm
Σ 2349 5,4mag+9,4mag 7" dość szeroka, ale B bardzo słaby, widoczny dopiero w 4mm pod A
Σ 2367 7,1mag+8,8mag 14" ładna, od 16mm w dół, ale rozbita już w 24mm
Σ 2397 7,5mag+9,1mag 4" ciasna, rozbita w 4mm, B bardzo słaby
OΣ 525/Sh 282 6,1mag+9,1mag/7,6mag 1,8"/45" szeroka i bardzo ciasna, niejednoznacznie rozdzielona w 3,5mm, słaby składnik B widoczny 50% czasu po prawej na krążku dyfrakcyjnym, do poprawki
Σ 2473/2472 10mag+10mag 6"/7,5mag+9mag 21" bardzo trudny układ w warunkach podmiejskich, ciaśniejsza parka ekstremalnie trudna do zaobserwowania, najlepiej zerkaniem, rozbita w 4mm i 3,5mm, ale widać już je w 8mm zerkaniem
OΣΣ 181 7,4mag+7,5mag 61" bardzo ładny, szeroki układ, pomarańczowa i niebieska

Na koniec nie mogłem sobie odmówić wskoczenia do Łabędzia. Padła gromadka otwarta NGC6819 i przepiękny trójkąt omikron1/2 Cygni i 30 Cygni.

Obserwacje z nocy 20.02.2010 (22:00-23:30)
sucho, -1,5^oC, ED80 + XW14 i XW7, czasem barlow x2 Cel. Ultima (ponieważ sprzedałem zooma, teraz walczę z XW)
dobry seeing, Księżyc dwa dni przed I kwadrą, Atlas Gwiazd Podwójnych otwarty na mapach nr 7 i 14 (Orion, Byk, Woźnica)

Σ 738 (lambda Ori) 3,5mag+5,5mag 4" pięknie rozdzielona w 7mm, wyraźna różnica jasności
Σ 730 6,1mag+6,4mag 10" niemal równej jasności, rozdzielona w 14mm, ładniejsza w 7mm
Σ 816 6,9mag+9,3mag 4" bardzo słaba para, składnik B na granicy widoczności w 7mm
Σ 712 6,7mag+8,6mag 3" bardzo ciasna para w 7mm, potwierdzona z barlowem x2, składnik B bardzo słaby
Σ 721 7,1mag+9,1mag 25" szeroki układ, ładny w 7mm i 14mm
Σ 696 (23 Ori) 5,0mag+6,8mag 32" szeroki układ, łatwy w 14mm
Σ 654 (ro Ori) 4,6mag+8,5mag 7" piękna ciasna parka, składnik A pomarańczowy, składnik B dużo słabszy, na granicy zasięgu w 7mm
Σ 742 7,1mag+7,5mag 4" genialna! ciasny układ w 7mm, jakby się dwoiło w oczach, bardzo blisko M1 (Krab)
Σ 716 (118 Tau) 5,8mag+6,7mag 5" kolejna perełka w 7mm! gwiazdki o podobnej jasności
Σ 645 6,0mag+9,1mag 11" dość szeroka w 7mm
Σ 623 7,0mag+8,7mag 20" kolejny szeroki układ
Σ 764 6,4mag+7,1mag 26" szeroka w 14mm
Σ 753 (26 Aur) 5,5mag+8,4mag 12" piękna w 7mm, składnik A żółty, składnik B dużo słabszy
Σ 719 7,5mag+9,4mag 15" dość szeroka w 7mm

Wszystko to STFy, skupiłem się na nich, bo mają najlepszy zakres separacji dla małych teleskopów.

Obserwacje z nocy 03.03.2010 (21:30-22:30)
sucho, -1,5^o, ED80 + XW7, Atlas otwarty na mapie nr 14
warunki jak na balkon wyśmienite, przejrzyste, ciemne niebo, dobry seeing

Okolice Alnitaka i Końskiego Łba
Σ 761 8,0mag+8,5mag+9,0mag 68", 8"
Σ 762 (sigma Ori) 3,7mag+8,8mag+6,6mag+6,3mag 12", 13", 42"
piękna okolica, warto tu zajrzeć!

Okolice M42
Σ 752 (jota Ori) 2,9mag+7,0mag 11"
Σ 750 6,5mag+8,5mag 4" (w NGC1981)
i oczywiście 4 składniki Trapezu

Okolice Rozety (NGC2237-39)
Σ 900 (8 Mon) 4,4mag+6,6mag 12"
Σ 915 7,5mag+8,5mag 6"
Σ 926 7,2mag+8,6mag 11"

Okolice Choinki (NGC2264)
Σ 953 7,1mag+7,7mag 7"
Σ 954 7,2mag+10,2mag 13" składnik B na granicy widoczności

Wyszedłem na chwilę żeby podziwiać Plejady w szerokim polu, a przesiedziałem godzinę na podwójnych :) Nie rozpisywałem się - wszystkie układy piękne, a każdy na swój sposób. Bardzo owocna, spontaniczna sesja. Zerknąłem też na Kastora - przy tamtych słabiznach, jego składniki A i B oślepiały. Padł też Mars. Nie przepadam za tą planetą, ale miło było zobaczyć czapę polarną i dwie ciemniejsze plamy na jego powierzchni.

Obserwacje z nocy 14.08.2010 (22:30-00:00)
ED80 + Pentax XW 14mm i 7mm + barlow Celestron Ultima 2x
balkon, +19^oC z tendencją spadkową, dość wilgotno, lekki wiatr

Dziś skupiłem się na wschodniej części Herkulesa, zahaczyłem też o Liska i Strzałę. Jak zwykle korzystałem z Atlasu Gwiazd Podwójnych Cambridge, mapy nr 10 i 11.

Herkules
Σ 3127 (delta Her) 3,1mag+8,3mag 11" bardzo słaby składnik B, rozdzielona w 14mm i 7mm
Σ 2220 (mi Her) 3,4mag+9,8mag 35" szeroka w 14mm, składnik B bardzo słaby, A żółtawy
Σ 2194 6,5mag+9,3mag 16" szeroka w 14mm i 7mm, składnik B dość słaby
Σ 2232 6,7mag+8,9mag 6" bardzo ładna, ciasna w 7mm, składnik B wyraźnie słabszy, A niebiesko-zielonkawy
Σ 2259 7,3mag+8,4mag 20" dość szeroka, w 14mm w jednym polu z ni Her
Σ 2280 5,8mag+5,8mag 14" (100 Her) wspaniała w 14mm, A i B o tej samej jasności, idealna separacja dla refraktorka 80mm
Σ 2264 4,9mag+5,2mag 6" (95 Her) kolejna cudna parka o składnikach podobnej jasności, separacja ok. 2x mniejsza niż poprzedniej, rozbita już w 14mm, najlepiej w 7mm
OΣ 341 7,4mag+9,8mag+10,3mag+7,6mag 28", 66", 133" bardzo ciekawa wielokrotna, jasny składnik A i bardzo słabe B, C, D widoczne zerkaniem, o szerokich separacjach, skrzą się jak mała gromada otwarta (7mm)
Σ 2245 7,4mag+7,6mag 2,6" bardzo ciasna parka, A i B równej jasności, rozdzielona już w 7mm, ale warto dodać barlowa 2x
Σ 2190 6,1mag+9,5mag 10" składnik B wyraźnie słabszy, dość szeroka w 7mm
Σ 2135 7,4mag+8,7mag 8" podobna do poprzedniej, ale składnik B nieco jaśniejszy (7mm)
Σ 2094 7,5mag+7,9mag 1,2" próba oczywiście nieudana, ale w 7mm z barlowem widoczne rozciągnięcie gwiazdki; przy okazji odwiedziłem planetarkę NGC6210
Σ 2079 7,6mag+8,1mag 17" po poprzednich to szeroka separacja w 7mm, składnik B nieco słabszy
Σ 2085 7,4mag+9,2mag 6" dość ciasna, ale wyraźna w 7mm
Σ 2101 7,4mag+10,1mag 4" ciasna w 7mm, bardzo ładna, składnik B słabszy
Σ 2104 7,5mag+8,8mag 6" bardzo podobna do poprzedniej, ale składnik B nieco jaśniejszy
(dwie ostatnie blisko kulistej M13)

Lisek
Σ 2540 7,5mag+9,2mag 5" ciasna w 7mm, ładna parka
Σ 2455 7,4mag+9,4mag 9" łatwa w 7mm, składnik B dużo słabszy
Σ 2457 7,5mag+9,5mag 10" bliźniaczo podobna do poprzedniej, jedynie kąt pozycyjny PA niemal dokładnie odwrotny, ładnie widoczne w jednym polu w 7mm
Σ 2445 7,3mag+8,6mag 12" kolejna bardzo podobna do poprzednich, nieco szersza
Σ 2586 7,5mag+10,4mag 4" bardzo ciasna w 7mm, ale rozdzielona, duża różnica jasności składników, potwierdzona z barlowem 2x
Σ 2560 6,6mag+9,9mag 14" dość szeroka w 14mm, w jednym polu z gromadą otwartą NGC6823

Strzała
Σ 2585 5,0mag+9,0mag 8" (zeta Sge) duża różnica jasności składników, łatwa w 7mm

cdn...